ستادهای انتخاباتی ِ تالش شلوغ است. بسیاری تا پاسی از شب به فعالیت های تبلیغی خود ادامه می دهند.
هر گونه فردی را می توان در این بین دید. به کسانی برخورد می کنی که در شرایط عادی سالی بیشتر از چند بار به مرکز شهر نمی آیند؛ اما اکنون از سپیده دم تا انتهای شب روبروی ستادها صف بسته اند. علت چیست؟ این همه نیرو و انرژی از کجا آمده است.
برای رسیدن به جوابی قانع کننده افراد تاثیرگذار در سرنوشت انتخابات تالش را ،دسته بندی می کنیم:
1-کسانی که چرخ زندگی روزمره شان را می چرخانند. شامل:
A-راننده ها- راننده با عقد قرار داد های هفتگی یا روزانه با نمایندگان کاندیداها، ضمن شرکت در جلسات، معاش خانواده خود را نیز تامین می نمایند.
B- چایچی ها- چایچی ها یک هفته به صورت رسمی و یک یا چند ماه به صورت غیر رسمی می توانند ضمن شرکت در جلسات گره ای از گره های مادی زندگی خود را بگشایند.
C-کارگران فصلی- در مواقع بیکاری به ستادها آمده و با انجام کارهای مختلفی که وجود دارد از جمله: حمل و نقل باندها و بلندگوها، جابه جایی صندلی و میز و ...روزی برای زن و بچه خود فراهم می کنند.
D- معتادهای بیکار - رای رای است. ارزش رای یک معتاد بیکار با یک پروفسور برابر است. لذا هیچ کاندیدایی یک معتاد بیکار را از جلوی ستادش نمی راند. آن ها هم از فرصت استفاده کرده و گاه گاهی از افراد موجود در ستاد پولی طلب می کنند.
E- صاحبان چاپ خانه - اگر می خواهی کار چاپی را به عهده بگیری باید وارد ستاد هم بشوی و خودی نشان دهی و گرنه چاپخانه های فراوانی در مراکز استان و تهران وجود دارند که ارزان تر و با کیفیت ترند.
2- سرمایه دارها
صاحبان سرمایه در انتخابات تالش و شاید تمام نقاط دنیا نقش مهمی ایفا می نمایند. ولی تفاوت مهمی که انتخابات تالش( یا ایران زیاد فرق نمی کند) با ممالک جهان اولی دارد ، شفاف نبودن منابع مالی است. برای مثال مردم آمریکا همواره می دانند تا سنت آخر هزینه های تبلیغاتی «اوباما» یا «کلینتون» از حزب «دموکرات» به چه طریقی تامین شده است.
در تالش همواره شاهد بوده ایم کسانی با صرف هزینه ای 100 میلیونی به نامزد مورد علاقه شان کمک می نمایند. سوالی که به ذهن خیلی ها خطور می کند، این است: این هزینه ها چطور جبرا ن می شود؟ نماینده مجلس از چه طریقی به فرد کمک می رساند؟ اصلن حقوق یک نماینده مجلس چقدر است؟ اگر فرض کنیم ماهانه یک نماینده مجلس 2 میلیون تومان حقوق دریافت نماید، در طی 4 سال جمع مبلغ دریافتی او به 96 میلیون تومان می رسد. پس چگونه است یک نماینده برای رسیدن به مجلس صدها میلیون هزینه می نماید؟
این ها سوالاتِ بی پاسخ مانده افکار عمومی می باشد.که شک بوجود می آورند و ذهن را به طرف استفاده از رانت های اطلاعاتی و مالی، توسط آنها، سوق می دهند.
3- تحصیل کرده های بیکار
واقعیتی غیر قابل کتمان است. در تمام دوره های نمایندگی مجلس، وجود داشته است. فرقی نمی کند کاندیدای مورد نظر شما وارد مجلس بشود یا نه . تعداد زیادی از تحصیل کرده های تالش به مدد تبلیغات برای یک نامزد و به واسطه مقام و موقعیت او صاحب شغل شده اند. این روش یکی از بدترین انواع روش ها می باشد؛ که باعث سرخوردگی بهترین جوانان این خاک گردیده است. تا کی و چه زمان این روش در تالش پا بر جا خواهد بود، بر کسی معلوم نیست. احتمالن تا زمانیکه بحث کار و بیکاری وجود داشته باشد این موضوع نیز به قوت خود باقی خواهد ماند.
4- نزدیکان نماینده
هم محلی ها، فامیل ها، هم زبان ها و دوستان در این دسته جای می گیرند. آنها بیشتر به دلیل عِرق و تعصب به حمایت از نامزد خود می پردازند. البته کسانی که از درک سیاسی بازتری نسبت به مسایل تالش بر خوردارند، حضور نزدیکان را در ستادهای ِ در معرض ِ دیدِ عام، کنترل نموده و از به اکثریت رسیدن آن ها جلو گیری می نمایند. زیرا در پراکندگی وسعت تالش ،کسی می تواند رقابت را به سود خود به اتمام رساند که فرامنطقه ای عمل کند.
5- مردان حاشیه
انتخابات فرصت بسیار مناسبی برای عرض اندام آن هاست. انتخابات به آن ها این شانس را می دهد، هرچند کوتاه مدت ، خود را دارای قدرت احساس کنند و با داشتن یک دشمن فرضی و همراه شدن با فردی قدرتمند، علیه آن دشمن فرضی قد علم نمایند. این دشمن می تواند دشمن طایفه آن ها باشد.دشمن زبان آن ها باشد، دشمن شخصی آنها باشد و ... .
در انتخابات تالش این افراد کمترین چشمداشت و بیشترین تاثیر را ایفا می کنند.به همین دلیل است که برای انتخاب شدن در تالش ، باید یک یا چند سال قبل از انتخابات، رفت و آمد های خانه به خانه و طایفه به طایفه را در دستور کار قرار داد.باید به آن ها اطمینان داد که فردی مقتدر هستید. فرماندهی هستید که به سرباز برای جنگیدن نیاز دارید. و این جلب اطمینانِ سرباز، مدت ها به طول می انجامد. در انتخاب های گذشته کسانی برنده شده اند که خود را دشمن یک قدرت برتر دانسته اند و با این حربه و شعار از راه بدر کردن آن دشمن قدرتمند، وارد عرصه کارزار شده اند.این افراد هزینه چندانی برای نامزد انتخاباتی ندارند خواسته های آنها کوچک و گاهی هیچ است.کاندیدا فقط یک کارذهنی صورت می دهد و آن افراد را که همواره در طول زندگی به نوعی تو سری خور بوده اند با خود همراه می سازد.
6-نوجوانان
آنها یک هفته و بیشتر آزادی ،احترام ، برخورد مناسب و از همه مهمتر هدف را لمس می کنند.نوجوانانی که آرزوهای فروخفته شان به عقده بدل شده، در فرصت یک هفته ای تبلیغات به ستادها آمده و خودی نشان می دهند. بزرگان چنان آنها را تحویل می گیرند که برایشان در حکم نوعی تشویق ِ جهان سومی محسوب می گردد.آن ها بیشتر انسان های بی هدفی هستند که شوق پیروزی، هدفِ موقتِ آن ها، در زندگی می شود.این هدف به آن ها انگیزه و قدرت می دهد.آنها شور و شوق را به ستادها و مکانهای تبلیغاتی وارد می کنند. در ماشین هایی که نامزدهای مورد علاقه شان برای آنها اجاره کرده اند، دست می زنند. نام نامزد مورد نظر را فریاد می زنند و به نوعی حضور خود را اعلام می کنند.
7-زنان
زنان در تبلیغات انتخاباتی تالش نقش بسیار کم رنگی دارند.هر چقدر در روستاها و ییلاقات تالش شاهد حضور بسیار فعال زنان در عرصه اجتماع هستیم، این نقش در مرکز شهر تالش که کانون اصلی تبلیغات کاندیداهاست، محو می گردد. در واقع بافت شهری هشتپر به علت تاثیر پذیری از اقوام مهاجر آن -- ترک ها و کردهای ( کرمانج های) خلخال-- به زنان فرصت عرض اندام در فعالیت های اجتماعی وسیع را نداده است.این تفکر پتانسیل عظیم این قشر فعال را از بین برده است. در سال های اخیر حرکت های ضعیفی برای عرض اندام زن ها در فعالیت های اجتماعی را شاهد بوده ایم که در قیاس با شهرهای دیگر گیلان و تمدنی که میرا ث دارش هستیم، هیچ شمرده می شود.
8-کارمندان
نقش کارمندان خصوصن دبیران در انتخابات تالش قابل انکار نیست.تعداد زیادی از این مردان به واسطه شرکت در چنین مراسم هایی وارد عرصه های سیاسی و رشد موقعیت اجتماعی و مادی خود شده اند. فعالیت های این دسته به دلیل خصلت محافظه کارانه اغلب آن ها، در پشت پرده صورت می گیرد و مشاهده آن ها در ستاد ها به ندرت صورت می گیرد.آنها جلسات سخنرانی ترتیب داده، خود به عنوان پیش سخنران سخنرانی کرده و با دعوت هم کاران خود تشکلی قدرتمند را سازماندهی می کنند. فعالیت ها و خواسته های بیشتر این افراد موارد سنتی ، صنفی یا شخصی را شامل می شود.
9-کشاورزان
بیشترین اعضای این گروه در ردیف مردان حاشیه قرار می گیرند. استثناها مربوط به بزرگان قوم و ملاکین بزرگ می باشد که در نقش های سرما یه دار و لیدر طایفه وارد عمل می شوند.
10-افراد بی هدف(رای های پراکنده)
اگر نوجوانان و مردان حاشیه به واسطه انتخابات، هدفی در افق زندگیشان پدیدار می شود دسته اخیر را هیچ شعاری وسوسه نمی کند. این افراد خود به چند دسته تقسیم می شوند.اینها خصوصیت مشترک دیگری دارند: رفتن یا نرفتن هیچ کس به مجلس، برای آنها اهمیت ندارد.
عده ای از این افراد رای خود را می فروشند.
عده ای به قیافه، اسم، نوع تبلیغات رای می دهند.
عده ای دیگر اصلن در انتخابات شرکت نمی کنند.
دسته های اول و دوم خصوصن در سال های اخیر نقش پررنگی در تعیین نماینده ایفا کرده اند که هر دو مورد به توانایی مالی کاندیدا بستگی مستقیم دارند.
سخن پایانی
تاریخ بهترین قاضی هاست. هنوز که هنوز است از «هلاکو رامبد» به نیکی یاد می شود. آنقدر این خوبی ریشه دار است که شهری و روستایی نمی شناسد. هیچ کدام از نماینده های بعد از انقلاب تالش، نتوانسته اند به جایگاه رفیع «رامبد» در دل توده ها دست یابند.
با سیاست های ماکیاولی محور می توان دل توده ها و خصوصن افراد حاشیه ای را بدست آورد و وارد مجلس شد؛ اما همین توده ها با هدف شکست دشمن فرضی چنان ضربه ای به شخص می زنند که شوک ناشی از آن تا پایان عمر گریبانش را می گیرد.نخبه کشی که از خصوصیات بارز ایرانیهاست، در تالش کمتر نمود داشته است. آخرین نمونه آنرا می توان «عسگر اسلامدوست» دانست که هنوز بعد از 8 سال جایگاه ویژه ای در دل تالشان دارد. در واقع بافت قومی تالشان به گونه ای است که افراد صادق با آن ها ، همیشه در اوج می مانند، شاید این خصلت یکی از دلایل ضعیف شدن تدریجی تالش بزرگ بوده است که در برابر سیاست و بازیهای کثیف آن تاب مقاومت نیاورده است.
رستم جهانگشا-تالش